صفحه اصلیاخبار و مقالاتتغییرات مهم مباحث مقررات ملی به منظور اعمال اثر وزن پارتیشن ها

تغییرات مهم مباحث مقررات ملی به منظور اعمال اثر وزن پارتیشن ها

مبحث ششم مقررات ملی ساختمان مربوط به بارهای وارده به ساختمان در ویرایش جدید خود نسبت به نسخه های قبلی تفاوت هایی داشته است. در این مقاله به بررسی اجمالی این تغییرات برای پارتیشن ها و لزوم استفاده از الزامات ویژه بال ها و جان مقاطع فولادی مبحث دهم می پردازیم.

 

مبحث ششم مقررات ملی ساختمان با عنوان بارهای وارده بر ساختمان، در ویرایش 92 تغییراتی کرده است. از جمله این تغییرات انتقال بار پارتیشن ها از بار مرده به بار زنده و افزایش محدودیت های اعمال بار گسترده پارتیشن ها می باشد. در نسخه های قبلی بار تیغه هایی که بیش از 250 کیلرگرم بر متر مربع وزن داشتند می توانست به صورت بار معادل یکنواخت به بار مرده سقف افزوده شده و در تحلیل سازه لحاظ می گردید. اما با تغییرات اخیر محدودیت وزن تیغه ها از 250 به 200 کیلوگرم بر متر مربع کاهش یافته است.

مطابق بخشنامه نظام مهندسی ساختمان استان فارس اکثر تیغه های 20 سانتی وزنی در حدود 250 کیلوگرم بر متر مربع دارند. برای مثال تیغه 20 سانتی سفالی با رویه دو طرف اندود گچ و خاک و سفید 260 کیلوگرم بر متر مربع وزن دارد و با اغماض 10 کیلوگرم اضافه بار تیغه را به صورت گسترده مدل می نمودیم. اما در ویراش جدید مبحث ششم 60 کیلوگرم از محدودیت اعمال شده بیشتر است که قابل اغماض نیست. بنابراین بایستی تیغه های با ضخامت بیشتر از 10 سانتی متر به صورت واقعی در محل خود مدل شوند.

همانطور که در جدول زیر به نقل از بخشنامه نظام مهندسی ساختمان استان فارس مشاهده می کنید پارتیشن هایی که می توان بار ناشی از آنها را به صورت کسترده مدل کرد مشخص شده اند، اما بار اکثر تیغه ها از 200 کیلوگرم بر مترمربع بیشتر است و اثر آنها را در مدل بایستی به صورت حقیقی وارد نمود.

 جدول وزن تیغه ها و پارتیشن های مختلف

از این رو کار برای مهندسین محاسب قدری پیچیده تر شده و بایستی شرایط و ضوابط بیشتری برای اعضا کنترل شود. در برنامه ETABS امکان اعمال بار خطی در سطح ها وجود ندارد. کار زمانی پیچیده تر می شود که تیغه ها در پلان با امتداد تیرچه ها و تیرها موازی و یا متعامد نیستند. بنابراین بار وارده از تیغه هایی که به صورت بار گسترده امکان مدل شدن ندارند بایستی به صورت نیروی اضافه به تیرها اعمال شود. در صورت واقع شدن این تیغه ها همجهت تیرچه یک بار متمرکز به تیر باربر وارده شده که بایستی اثر آن با استفاده از بخش 10-2-9-10 مبحث دهم کنترل گردد. چنانچه تیغه متعامد بر تیرچه باشد بار آن به صورت گسترده بر روی تیر مدل می شود.

طراحی اعضای خمشی یعنی تیرها از جمله بخش هایی است که در ویرایش چهارم مبحث دهم دچار تغییرات بسیاری شده است. توجه به شکل مقاطع اعضای خمشی مبنای تقسیم بندی روش های طراحی شده است. گذشته از این بخش 10-2-9-10 با عنوان الزامات ویژه بال ها و جان مقاطع اعضای تحت اثر بارهای متمرکز نیز تغییراتی نموده است. جدای از این اصلاحات مبحث ششم مقررات ملی ویرایش 92 لزوم استفاده از این بخش مبحث دهم را افزایش داده است.

در حالت های که بار تیغه های بیش از 200 کیلوگرم بر متر مربع به صورت موازی تیرچه منجر به اعمال بار متمرکز به تیر می شوند بایستی کنترل الزامات ویژه بند 10-2-9-10 اعمال شود. از این پس دفترچه مهندسین محاسب باید در بردارنده بخش بررسی اثر بار متمرکز بر تیرها باشند با توجه به اینکه این الزامات نیز در برنامه ETABS و در روند طراحی لحاظ نشده و بایستی به صورت دستی کنترل گردند. البته به جز در موارد خاص معمولا این بارهای متمرکز منجر به طراحی استیفنر تیر نمی شوند اما با این وجود باید کنترل گردند.

مطلب دیگر که مهندسین محاسب باید به آن توجه کنند فلسفه انتقال بار پارتیشن از بار مرده به بار زنده است. آئین نامه تیغه ها و پارتیشن ها را اعضایی معرفی می کند که امکان جابجایی آن ها در زمان بهره برداری از سازه وجود دارد. به همین منظور باز تیغه ها از بار مرده به بار زنده انتقال داده شده اند. اما به راستی این مطلب تا چه حد درست است؟ آیا امکان جابجایی دیوارهای داخلی به خصوص دیوارهای سرویس ها و آشپرخانه ها چقدر محتمل است؟

با توجه به ترکیب بارهای حالت طراحی حدی و ضریب 1.6 بار زنده نسبت به ضریب 1.2 بار مرده برای طراحی سازه فولادی در حقیقت اثر تیغه ها در طراحی اعضا با انتقال به بار زنده افزایش یافته است. اما از آن طرف با توجه به توصیه آئین نامه 2800 ویرایش سوم درصد مشارکت بار زنده در زلزله 20% و برای بار مرده 100% است. با توجه به توصیه آئین نامه ASCE-10-7-2 بایستی بار پارتیشن ها به صورت 100% در محاسبه وزن موثر سازه لحاظ گردد. این نکته ای است که مباحث مقررات ملی از قلم انداخته اند و مهندسین محاسب بایستی برای طراحی سازه لحاظ نمایند.

از این رو بار تیغه ها و پارتیشن یا بایستی به صورت یک وضعیت بارگذاری مجزا از نوع بار زنده در مدل ETABS تعریف شده و درصد مشارکت آن در زلزله بر خلاف بار زنده کف ها به جای 20% به صورت 100% اعمال گردد.

همانطور که می بینیم طراحی سازه علمی دقیق و همواره در حال رشد است. اما برای سازه هایی که با این دقت طراحی نمی شوند چه رخ خواهد داد؟ کارفرمایان و مالکان چه ریسکی با عدم طراحی سازه مناسب می نمایند؟ امیدواریم که جامعه مهندسین محاسب با افزایش کیفیت طراحی سازه با استفاده از آئین نامه های جدید و در کنار آنها آگاهی کارفرمایان از حقوق خود برای طلب سازه مناسب موجب بهبود وضعیت طراحی سازه گردد.

دفتر فنی بیلوشن

 

بالای صفحه